Chiến lược chuyển đổi số và mô hình tăng trưởng kép cho doanh nghiệp nhỏ và vừa (SME) tại việt nam giai đoạn 2025-2030

Trong bối cảnh tái cấu trúc kinh tế toàn cầu và áp lực tuân thủ ESG ngày càng khắt khe, chuyển đổi số (Digital Transformation – DX) không còn là lựa chọn mà đã trở thành mệnh lệnh sống còn đối với SME Việt Nam. Song hành với DX, chuyển đổi xanh (Green Transition) tạo nên “chuyển đổi kép” (Twin Transition), giúp doanh nghiệp vừa tối ưu vận hành, vừa nâng cao năng lực cạnh tranh trong chuỗi cung ứng. Báo cáo này đặt nền tảng tư duy từ “phòng thủ” sang “tấn công”: bắt đầu bằng Quick Wins (số hóa kế toán, POS, CRM), tiến tới tích hợp ERP/HRM trên nền tảng Cloud và quản trị dữ liệu thời gian thực (Data-driven). Đồng thời, doanh nghiệp cần đáp ứng yêu cầu CBAM, truy xuất nguồn gốc và minh bạch số liệu phát thải. Với khung chính sách hỗ trợ từ MPI/MIC, lộ trình chuẩn và các case study tiêu biểu, SME có thể “Start Small – Think Big – Move Fast” để bứt phá bền vững.

1. Tổng quan Điều hành: Mệnh lệnh của Kỷ nguyên mới

Trong bối cảnh nền kinh tế toàn cầu đang tái cấu trúc mạnh mẽ dưới tác động của các cuộc cách mạng công nghiệp lần thứ tư và các cam kết về phát triển bền vững, cộng đồng doanh nghiệp nhỏ và vừa (SME) tại Việt Nam đang đứng trước một ngã rẽ lịch sử. Không còn là một lựa chọn mang tính xu hướng hay trang trí, chuyển đổi số (Digital Transformation – DX) hiện nay đã trở thành một mệnh lệnh sống còn, một yếu tố tiên quyết xác định khả năng tồn tại và phát triển của doanh nghiệp trong chuỗi giá trị toàn cầu. Báo cáo này, được xây dựng dựa trên sự tổng hợp và phân tích sâu sắc các dữ liệu thực tiễn, các văn bản quy phạm pháp luật mới nhất của Chính phủ Việt Nam đến năm 2025, và các bài học kinh nghiệm từ những doanh nghiệp tiên phong, nhằm cung cấp một bức tranh toàn cảnh, chi tiết và có tính định hướng chiến lược cho khối SME Việt Nam.

Quy mô và tầm quan trọng của khối SME đối với nền kinh tế Việt Nam là không thể phủ nhận. Với số lượng chiếm trên 98% tổng số doanh nghiệp đăng ký, đóng góp khoảng 45% GDP, 31% tổng thu ngân sách nhà nước và thu hút hơn 5 triệu lao động, SME thực sự là “xương sống” của nền kinh tế quốc gia.[1] Tuy nhiên, đặc thù về quy mô nhỏ, nguồn lực hạn chế và mô hình quản trị truyền thống đã khiến khối doanh nghiệp này trở thành đối tượng dễ bị tổn thương nhất trước những biến động vĩ mô. Những cú sốc từ đại dịch COVID-19 và sự đứt gãy chuỗi cung ứng trong những năm đầu thập kỷ 2020 đã để lại những bài học đắt giá, khi mà trung bình mỗi tháng có tới 10.000 doanh nghiệp phải rút lui khỏi thị trường trong các giai đoạn khủng hoảng cao điểm.[2] Nguyên nhân sâu xa của sự gãy đổ này, theo các phân tích chuyên sâu, không chỉ nằm ở sự sụt giảm nhu cầu thị trường mà cốt lõi nằm ở khả năng quản trị yếu kém, thiếu dữ liệu để ra quyết định kịp thời và sự phụ thuộc quá lớn vào các quy trình thủ công, thiếu tính linh hoạt.

Bước sang năm 2025, Việt Nam đã xác lập một vị thế mới trong công cuộc chuyển đổi số quốc gia. Nghị quyết 57-NQ/TW và Nghị quyết 68 đã tạo nên nền tảng thể chế vững chắc, khẳng định vai trò động lực của kinh tế tư nhân và công nghệ số.4 Đặc biệt, một xu hướng chiến lược mới đang nổi lên mạnh mẽ và chi phối toàn bộ bức tranh kinh tế: “Chuyển đổi Kép” (Dual Transition) – sự hội tụ giữa chuyển đổi số và chuyển đổi xanh.[1] Các doanh nghiệp SME Việt Nam hiện nay không chỉ đối mặt với áp lực phải số hóa để tối ưu vận hành, mà còn phải đáp ứng các tiêu chuẩn khắt khe về Môi trường, Xã hội và Quản trị (ESG) từ các thị trường xuất khẩu trọng điểm như EU và Mỹ. Cơ chế điều chỉnh biên giới carbon (CBAM) và các yêu cầu về truy xuất nguồn gốc đang buộc các doanh nghiệp dệt may, nông nghiệp và chế biến gỗ phải minh bạch hóa dữ liệu sản xuất thông qua các nền tảng số.[5]

Báo cáo này sẽ đi sâu phân tích hệ sinh thái hỗ trợ của Chính phủ thông qua các chương trình trọng điểm của Bộ Kế hoạch và Đầu tư (MPI) và Bộ Thông tin và Truyền thông (MIC), đồng thời mổ xẻ thực trạng ứng dụng công nghệ tại các doanh nghiệp. Từ việc triển khai các phần mềm quản trị cơ bản như Kế toán, Bán hàng (POS) đến các hệ thống phức tạp như ERP (Enterprise Resource Planning) và các sáng kiến công nghệ xanh trong nông nghiệp và sản xuất. Những phân tích này không chỉ dừng lại ở bề mặt hiện tượng mà đi sâu vào nguyên lý vận hành, hiệu quả kinh tế và các rào cản thực tế mà doanh nghiệp gặp phải.

2. Bối cảnh Kinh tế Vĩ mô và Động lực Chuyển đổi

2.1. Vị thế chiến lược và Thách thức nội tại của SME Việt Nam

Sự phát triển của khối SME Việt Nam gắn liền với quá trình đổi mới và hội nhập kinh tế quốc tế. Tuy nhiên, trong kỷ nguyên số, các lợi thế cạnh tranh truyền thống như nhân công giá rẻ và tài nguyên sẵn có đang dần mất đi sức hút. Thay vào đó, năng suất lao động tổng hợp (TFP) và khả năng tham gia vào chuỗi cung ứng toàn cầu trở thành thước đo mới cho sức khỏe của doanh nghiệp. Dữ liệu từ các khảo sát của VINASA cho thấy một thực tế đáng lo ngại trước năm 2021: có tới 92% doanh nghiệp không biết phải chuyển đổi số như thế nào và 72% hoàn toàn mất phương hướng, không biết bắt đầu từ đâu.[2] Sự thiếu hụt về tri thức và phương pháp luận này đã tạo ra một “khoảng trống số” (digital divide) lớn giữa các doanh nghiệp tiên phong và phần còn lại.
Hơn nữa, áp lực từ các tập đoàn đa quốc gia (MNEs) đang hoạt động tại Việt Nam như Samsung, Canon, hay Lego đang ngày càng gia tăng.

Để trở thành nhà cung cấp cấp 1 hoặc cấp 2 cho các “đại bàng” này, các SME Việt Nam bắt buộc phải chứng minh năng lực quản trị thông qua hệ thống dữ liệu minh bạch, khả năng kết nối thời gian thực (real-time connectivity) và tuân thủ các chuẩn mực quốc tế về sản xuất.[7] Việc quản lý bằng sổ sách hay các file Excel rời rạc không còn được chấp nhận trong các chuỗi cung ứng hiện đại. Do đó, chuyển đổi số không còn là câu chuyện của riêng bộ phận IT mà là vấn đề của chiến lược kinh doanh và sự tồn vong của doanh nghiệp.

2.2. Sự chuyển dịch tư duy: Từ “Phòng thủ” sang “Tấn công”

Giai đoạn 2024-2025 chứng kiến sự thay đổi căn bản trong tư duy của các chủ doanh nghiệp SME. Nếu như trước đây, đầu tư công nghệ được xem là một khoản chi phí (cost) cần cắt giảm tối đa, thì nay nó được nhìn nhận là một khoản đầu tư (investment) mang tính chiến lược. Sự thay đổi này được thúc đẩy bởi sự thay đổi hành vi của người tiêu dùng. Sự bùng nổ của thương mại điện tử, thanh toán không dùng tiền mặt và thói quen mua sắm đa kênh (Omnichannel) đã buộc các doanh nghiệp bán lẻ và dịch vụ phải tái cấu trúc mô hình hoạt động.[8] Khách hàng ngày nay không chỉ mua sản phẩm mà mua cả trải nghiệm, và trải nghiệm đó được kiến tạo dựa trên sự thấu hiểu dữ liệu khách hàng.

Bên cạnh đó, bài toán năng suất cũng là động lực chính. Các doanh nghiệp sản xuất như May 10 đã chứng minh rằng, việc ứng dụng các giải pháp quản trị sản xuất tinh gọn (Lean Manufacturing) kết hợp với hệ thống ERP có thể giảm thời gian sản xuất một sản phẩm từ 1.980 giây xuống còn 690 giây, tương đương mức giảm gần 65%.9 Trong bối cảnh chi phí nguyên vật liệu và nhân công tăng cao, việc tối ưu hóa quy trình thông qua công nghệ là con đường duy nhất để bảo vệ biên lợi nhuận.

3. Khung Pháp lý và Hệ sinh thái Chính sách Hỗ trợ: Kiến tạo nền tảng cho sự bứt phá

Chính phủ Việt Nam, nhận thức rõ vai trò then chốt của công nghệ, đã xây dựng một hành lang pháp lý và hệ thống chính sách hỗ trợ đa tầng, toàn diện nhằm thúc đẩy chuyển đổi số trong khu vực SME. Sự vào cuộc đồng bộ của các Bộ, ngành, đặc biệt là Bộ Kế hoạch và Đầu tư (MPI) và Bộ Thông tin và Truyền thông (MIC), đã tạo ra một “cú hích” mạnh mẽ cho thị trường giải pháp số.

3.1. Chương trình Hỗ trợ Doanh nghiệp Chuyển đổi số giai đoạn 2021-2025 của Bộ Kế hoạch và Đầu tư (MPI)

Quyết định số 12/QĐ-BKHĐT, phê duyệt “Chương trình hỗ trợ doanh nghiệp chuyển đổi số giai đoạn 2021-2025”, được xem là văn bản “xương sống” định hình các hoạt động hỗ trợ của MPI.[10] Chương trình này đặt ra các mục tiêu định lượng đầy tham vọng nhưng thiết thực: đến năm 2025, 100% doanh nghiệp được nâng cao nhận thức về chuyển đổi số; tối thiểu 100.000 doanh nghiệp được nhận các hỗ trợ kỹ thuật chuyên sâu; và đặc biệt là việc xây dựng thành công 100 mô hình doanh nghiệp điển hình để nhân rộng.[10]

Để hiện thực hóa các mục tiêu này, MPI đã triển khai Cổng thông tin hỗ trợ doanh nghiệp (digital.business.gov.vn), đóng vai trò là trung tâm tri thức và kết nối.[12] Tại đây, các doanh nghiệp có thể tiếp cận các bộ công cụ tự đánh giá mức độ sẵn sàng chuyển đổi số (Digital Readiness Assessment), các tài liệu hướng dẫn chuyên ngành và danh bạ các nhà cung cấp giải pháp uy tín. Hợp tác quốc tế cũng là một điểm sáng, với Dự án USAID LinkSME phối hợp cùng MPI tập trung vào việc chuẩn hóa quy trình, giúp các SME nâng cao năng lực cạnh tranh để tham gia sâu hơn vào chuỗi giá trị toàn cầu.[11]

3.2. Chương trình SMEdx của Bộ Thông tin và Truyền thông (MIC)

Song hành với MPI, Bộ Thông tin và Truyền thông (MIC) tiếp cận vấn đề từ góc độ thúc đẩy thị trường giải pháp công nghệ. Chương trình SMEdx (smedx.vn) được thiết kế như một sàn giao dịch, nơi kết nối cung và cầu về giải pháp số.[13] Điểm đặc biệt của SMEdx là cơ chế sàng lọc khắt khe: các nền tảng tham gia phải đáp ứng tiêu chí “Make in Vietnam”, đảm bảo an toàn thông tin và cam kết có chính sách giá ưu đãi, hỗ trợ doanh nghiệp SME (thường là miễn phí trải nghiệm trong thời gian đầu hoặc giảm giá sâu).[15]

Cách tiếp cận của SMEdx mang tính thực dụng cao. Thay vì tuyên truyền các khái niệm vĩ mô, chương trình hướng dẫn doanh nghiệp bắt đầu chuyển đổi số từ những “nỗi đau” cụ thể nhất như quản lý kế toán, quản lý bán hàng, hay chấm công nhân sự. Điều này giúp doanh nghiệp nhanh chóng thấy được hiệu quả của công nghệ (“Quick Wins”), từ đó tạo động lực cho các bước chuyển đổi sâu hơn.

3.3. Các Chính sách Tài chính, Thuế và Nghị định mới năm 2025

Năm 2025 đánh dấu một bước tiến quan trọng trong việc hoàn thiện khung pháp lý với sự ra đời của Nghị định 179/2025/NĐ-CP (có hiệu lực từ ngày 15/08/2025). Nghị định này quy định cụ thể về mức hỗ trợ đối với nhân sự chuyên trách về chuyển đổi số, an toàn thông tin mạng và an ninh mạng tại các doanh nghiệp.[16] Đây là lời giải trực tiếp cho bài toán thiếu hụt nguồn nhân lực chất lượng cao – một trong những rào cản lớn nhất của SME.

Bên cạnh đó, Luật Hỗ trợ Doanh nghiệp Nhỏ và Vừa và các văn bản hướng dẫn thi hành đã luật hóa cam kết chi cho chuyển đổi số. Thông tin từ các diễn đàn chính sách cho thấy xu hướng dành tối thiểu 1% tổng chi ngân sách nhà nước hằng năm cho các hoạt động chuyển đổi số.[18] Nguồn lực tài chính này được phân bổ thông qua các gói hỗ trợ trực tiếp tại các địa phương. Điển hình như tại Hà Nội, chính quyền thành phố đã triển khai các gói hỗ trợ tài chính cụ thể: gói “Bắt đầu chuyển đổi số” hỗ trợ tới 50% giá trị hợp đồng tư vấn (tối đa 50-100 triệu VNĐ tùy quy mô) và 50% chi phí thuê mua giải pháp; gói “Tăng tốc chuyển đổi số” dành cho các doanh nghiệp đã có nền tảng muốn nâng cấp lên các công nghệ cao hơn như Big Data hay AI.[19] Bộ Tài chính cũng tích cực triển khai các hoạt động hỗ trợ pháp lý và thuế, tạo điều kiện thuận lợi cho doanh nghiệp áp dụng hóa đơn điện tử và các phần mềm quản lý tài chính.20

4. Xu hướng Chiến lược: “Chuyển đổi Kép” – Sự hội tụ Xanh và Số

Một trong những phát hiện quan trọng nhất từ quá trình nghiên cứu là sự nổi lên mạnh mẽ của xu hướng “Chuyển đổi Kép” (Twin Transition). Đây là sự giao thoa và tương hỗ giữa hai dòng chảy lớn của thời đại: Chuyển đổi số (Digital Transformation) và Chuyển đổi xanh (Green Transition). Đến năm 2025, các SME Việt Nam không thể chỉ tập trung vào việc tối ưu hóa lợi nhuận tài chính đơn thuần mà còn phải chứng minh tính bền vững và trách nhiệm với môi trường. [1]

4.1. Công nghệ số là động lực thúc đẩy Kinh tế xanh

Công nghệ số không chỉ là công cụ để tăng năng suất mà còn là chìa khóa để giảm thiểu tác động môi trường. Các hệ thống Internet vạn vật (IoT) và cảm biến thông minh giúp giám sát tiêu thụ năng lượng trong nhà máy theo thời gian thực. Tại Công ty Lọc hóa dầu Bình Sơn (BSR), việc áp dụng chuyển đổi số đã giúp tối ưu hóa vận hành, kiểm soát rủi ro và duy trì năng lực cạnh tranh dài hạn trong bối cảnh thị trường năng lượng biến động và các yêu cầu khắt khe về giảm phát thải.21 Các giải pháp văn phòng không giấy (Paperless Office) như hệ thống E-office, chữ ký số và hợp đồng điện tử không chỉ giúp tiết kiệm chi phí văn phòng phẩm mà còn trực tiếp đóng góp vào việc bảo vệ rừng và giảm lượng rác thải giấy khổng lồ.[22] Trong lĩnh vực logistics, vai trò của công nghệ càng trở nên rõ nét. Các phần mềm quản lý vận tải (TMS) hiện đại sử dụng thuật toán để tối ưu hóa lộ trình giao hàng, giúp giảm thiểu quãng đường di chuyển rỗng, từ đó giảm lượng nhiên liệu tiêu thụ và khí thải CO2 ra môi trường. Các giải pháp như Smartlog hay Softek đang hỗ trợ đắc lực cho các SME logistics Việt Nam thực hiện mục tiêu này, biến logistics xanh trở thành lợi thế cạnh tranh.[23]

4.2. Áp lực từ thị trường quốc tế và Cơ hội tài chính xanh

Sức ép từ các thị trường xuất khẩu như Châu Âu là động lực ngoại sinh mạnh mẽ thúc đẩy chuyển đổi kép. Cơ chế điều chỉnh biên giới carbon (CBAM) của EU dự kiến sẽ đánh thuế carbon lên hàng hóa nhập khẩu dựa trên lượng khí thải trong quá trình sản xuất. Các SME Việt Nam trong các ngành dệt may, da giày, bao bì nếu không có hệ thống dữ liệu số để đo lường và chứng minh lượng phát thải thấp sẽ đứng trước nguy cơ bị loại khỏi cuộc chơi hoặc chịu mức thuế phạt cao. [5]

Ngược lại, chuyển đổi kép cũng mở ra những cánh cửa mới về tài chính. Các tổ chức tài chính quốc tế và các ngân hàng trong nước đang ngày càng ưu tiên dòng vốn tín dụng xanh (Green Credit) cho các dự án đáp ứng tiêu chí bền vững. Các chương trình như “Hội nghị đối tác Thúc đẩy chuyển đổi số – xanh doanh nghiệp Việt Nam 2025 (VETTP 2025)” do Bộ Tài chính và GIZ tổ chức là minh chứng cho sự quan tâm của giới đầu tư đối với xu hướng này.1 Những doanh nghiệp tiên phong như Eagle Technology JSC Vietnam (đạt giải Doanh nghiệp SME xuất sắc 2024 của EuroCham) nhờ công nghệ biến rác thải nhựa thành tài nguyên đã chứng minh rằng xanh và số có thể mang lại hiệu quả kinh tế vượt trội.[25]

5. Bức tranh Công nghệ: Giải pháp và Ứng dụng Thực tiễn tại Doanh nghiệp

Thị trường giải pháp số tại Việt Nam đang diễn ra sự cạnh tranh sôi động và lành mạnh giữa các giải pháp “Make in Vietnam” – những sản phẩm được thiết kế dựa trên sự thấu hiểu sâu sắc nghiệp vụ và văn hóa kinh doanh địa phương – và các giải pháp quốc tế với thế mạnh về tính chuẩn hóa và khả năng mở rộng.

5.1. Nhóm Giải pháp Quản trị Quan hệ Khách hàng (CRM) và Bán lẻ (POS)

Đối với các SME hoạt động trong lĩnh vực thương mại, bán lẻ và dịch vụ, nhóm giải pháp CRM và POS đóng vai trò là “đầu tàu” dẫn dắt quá trình chuyển đổi số.

Các nền tảng như Sapo và KiotViet đang thống lĩnh thị trường bán lẻ quy mô nhỏ và vừa. Ưu điểm vượt trội của các giải pháp này là giao diện cực kỳ thân thiện, dễ sử dụng ngay cả với những nhân viên không rành công nghệ. Quan trọng hơn, chúng được tích hợp sâu với hệ sinh thái thương mại điện tử địa phương (như Shopee, TikTok Shop, Lazada) và các đơn vị vận chuyển (Giao Hàng Tiết Kiệm, Viettel Post, AhaMove). Với mức chi phí hợp lý, dao động từ 160.000 đến 250.000 VNĐ/tháng, đây là lựa chọn tối ưu cho các cửa hàng tạp hóa, shop thời trang hay chuỗi F&B nhỏ.[26] Khả năng quản lý bán hàng đa kênh (Omnichannel) giúp các chủ cửa hàng kiểm soát tồn kho tập trung, tránh tình trạng bán vượt quá số lượng thực tế khi kinh doanh trên nhiều sàn.

Ở phân khúc B2B hoặc doanh nghiệp dịch vụ cần quy trình bán hàng phức tạp hơn, các giải pháp CRM nội địa như Getfly, CRMViet, OnlineCRM đang chiếm ưu thế. Các phần mềm này không chỉ quản lý thông tin khách hàng mà còn tích hợp các công cụ Marketing Automation (tự động hóa tiếp thị), quản lý KPI của đội ngũ kinh doanh và chăm sóc khách hàng sau bán. Getfly cung cấp phiên bản Free CRM để doanh nghiệp làm quen trước khi quyết định đầu tư, giúp giảm rào cản gia nhập.[28] Trong khi đó, các giải pháp quốc tế như Hubspot hay Zoho lại phù hợp với các SME có đội ngũ marketing chuyên nghiệp, cần các tính năng Inbound Marketing mạnh mẽ và khả năng tùy biến cao thông qua hệ sinh thái rộng lớn (như Zoho One).[30]

5.2. Nhóm Giải pháp Quản trị Nguồn lực Doanh nghiệp (ERP)

ERP được ví như “hệ thần kinh trung ương” của doanh nghiệp, giúp kết nối mọi hoạt động từ tài chính, nhân sự, mua hàng đến sản xuất. Tuy nhiên, đây cũng là “tử huyệt” khiến nhiều dự án chuyển đổi số thất bại nếu lựa chọn sai giải pháp.

Xu hướng nổi bật hiện nay là sự lên ngôi của Cloud ERP (SaaS ERP) với các đại diện tiêu biểu như AMIS MISA, 1C:Company Management, Base.vn. Mô hình thuê bao đám mây giúp doanh nghiệp giảm chi phí đầu tư ban đầu (CAPEX), triển khai nhanh chóng (chỉ trong vài tuần thay vì vài tháng hay vài năm) và dễ dàng mở rộng theo nhu cầu. AMIS Kế toán hiện là phần mềm phổ biến nhất, đóng vai trò là “cửa ngõ” để doanh nghiệp nâng cấp lên nền tảng quản trị tổng thể AMIS Platform.31 Các chương trình hỗ trợ từ nhà cung cấp như 1C Việt Nam (tài trợ tới 40% chi phí) hay FPT (giảm 50% dịch vụ Cloud) cũng góp phần thúc đẩy quá trình phổ cập ERP.[33]

Đối với các doanh nghiệp sản xuất quy mô vừa và lớn, có quy trình phức tạp (như dệt may, bao bì, cơ khí), các giải pháp On-premise hoặc Custom ERP như Bravo hay SAP Business One vẫn là lựa chọn hàng đầu. Bravo nổi tiếng với khả năng tùy chỉnh (customize) sâu theo đặc thù quy trình sản xuất của từng doanh nghiệp Việt Nam, như quản lý định mức nguyên vật liệu trong ngành may mặc hay quản lý lô/date trong ngành dược phẩm.[9] Trong khi đó, SAP Business One, được triển khai bởi các đối tác uy tín như CMC TS, mang lại quy trình chuẩn quốc tế, giúp doanh nghiệp đáp ứng các yêu cầu khắt khe khi tham gia chuỗi cung ứng toàn cầu.[34]

5.3. Nhóm Giải pháp Quản trị Nhân sự (HRM) và Văn phòng số

Lĩnh vực quản trị nhân sự đang chứng kiến sự chuyển dịch mạnh mẽ từ phương thức chấm công vân tay kết hợp Excel thủ công sang các ứng dụng di động (Mobile App) tập trung vào trải nghiệm nhân viên (Employee Experience). Các giải pháp như HRLUCK (sử dụng công nghệ Low-code giúp giảm chi phí), Tinasoft, Base HRM, AMIS HRM, Faceworks đang ngày càng phổ biến.[36] Các ứng dụng này cho phép nhân viên chủ động xem bảng lương, gửi đơn xin nghỉ phép, check-in GPS khi đi thị trường, giúp minh bạch hóa thông tin và giảm tải khối lượng công việc hành chính cho bộ phận HR. Đặc biệt, việc số hóa quy trình nhân sự giúp doanh nghiệp xây dựng văn hóa làm việc hiện đại, thu hút và giữ chân nhân tài trẻ.

Bảng so sánh các Giải pháp Phần mềm Bán hàng (POS) Phổ biến tại Việt Nam

6. Phân tích Chuyên sâu: Bài học Kinh nghiệm (Case Studies) từ Doanh nghiệp Tiên phong

6.1. Tổng công ty May 10: Điển hình của Sản xuất Thông minh và Tinh gọn

Trường hợp của Tổng công ty May 10 là một minh chứng hùng hồn cho sức mạnh cộng hưởng giữa phương pháp quản trị hiện đại và công nghệ số. Đối mặt với bài toán quy mô sản xuất lớn nhưng quản lý thủ công, dẫn đến nhiều “thời gian chết” trong dây chuyền và lãng phí nguồn lực, May 10 đã thực hiện một cuộc cách mạng trong quản trị. Doanh nghiệp này đã áp dụng triệt để mô hình Sản xuất tinh gọn (Lean Manufacturing) kết hợp với hệ thống phần mềm quản trị sản xuất ERP Bravo.

Hệ thống ERP cho phép giám sát tiến độ sản xuất đến từng công đoạn may, quản lý định mức nguyên phụ liệu chính xác đến từng centimet vải. Kết quả đạt được là những con số biết nói: thời gian sản xuất một sản phẩm đã giảm ngoạn mục từ 1.980 giây xuống còn 690 giây. Năng suất lao động toàn nhà máy tăng 52%, tỷ lệ hàng lỗi giảm 8%. Quan trọng hơn, thu nhập của người lao động tăng trên 10% nhờ năng suất tăng, tạo ra sự đồng thuận và gắn bó của nhân viên với quá trình chuyển đổi số.[9] Bài học rút ra từ May 10 là công nghệ chỉ thực sự phát huy tác dụng khi quy trình (Process) đã được tối ưu hóa. Số hóa một quy trình lộn xộn sẽ chỉ tạo ra “sự lộn xộn được số hóa” (digitized mess).

6.2. Lọc hóa dầu Bình Sơn (BSR): Chuyển đổi số trong Công nghiệp nặng

Tại Công ty Lọc hóa dầu Bình Sơn (BSR), chuyển đổi số được xác định là một trong những trụ cột chiến lược để tối ưu hóa vận hành và bảo trì (O&M). Trong một ngành công nghiệp nặng với rủi ro cao và chi phí vận hành khổng lồ, BSR đã ứng dụng Trí tuệ nhân tạo (AI) và Phân tích dữ liệu lớn (Big Data) để dự báo nhu cầu bảo dưỡng máy móc, ngăn ngừa các sự cố dừng máy đột ngột gây thiệt hại kinh tế. Kết quả là BSR đã đạt được hơn 54,6 triệu giờ công an toàn, tối ưu hóa chi phí năng lượng và quản trị rủi ro hiệu quả trước những biến động khó lường của giá dầu thế giới.21 Đây là ví dụ điển hình cho thấy chuyển đổi số không chỉ dành cho các công ty công nghệ hay thương mại mà có vai trò sống còn đối với cả các ngành công nghiệp nền tảng.

6.3. The Coffee House & Ngành F&B: Thấu hiểu khách hàng qua dữ liệu

Trong lĩnh vực F&B, The Coffee House đã xây dựng một vị thế vững chắc nhờ chiến lược “Lấy khách hàng làm trung tâm” (Customer Centric) được hiện thực hóa qua công nghệ. Ứng dụng di động (Mobile App) của The Coffee House không đơn thuần là công cụ tích điểm hay đặt hàng, mà là một kênh tương tác trực tiếp, giúp doanh nghiệp thu thập và phân tích hành vi tiêu dùng của khách hàng (thời gian uống, món ưa thích, địa điểm thường xuyên). Dữ liệu này cho phép họ thực hiện chiến lược Siêu cá nhân hóa (Hyper Personalization), gửi các ưu đãi đúng người, đúng thời điểm, từ đó gia tăng tỷ lệ quay lại và giá trị đơn hàng.31 Bài học lớn nhất ở đây là trong ngành bán lẻ hiện đại, tài sản lớn nhất của doanh nghiệp không chỉ là hệ thống cửa hàng vật lý mà là dữ liệu khách hàng (Customer Data).

6.4. Nông nghiệp Công nghệ cao Cà Mau & May Phú Tường (SME Sản xuất)

Tại Cà Mau, mô hình nuôi tôm công nghệ cao đang chuyển mình mạnh mẽ nhờ sự kết hợp giữa Xanh và Số. Các hộ nuôi tôm và hợp tác xã đã ứng dụng công nghệ Tuần hoàn nước (RAS) kết hợp với các thiết bị IoT để giám sát môi trường ao nuôi (độ pH, nhiệt độ, oxy hòa tan) liên tục 24/7. Giải pháp này giúp giảm thiểu rủi ro dịch bệnh, nâng cao năng suất và đặc biệt là không xả thải ra môi trường, đáp ứng các tiêu chuẩn xuất khẩu khắt khe.[39] Tương tự, tại Quảng Nam, Công ty May Phú Tường – một SME dệt may điển hình – đã tiên phong ứng dụng nền tảng quản trị sản xuất Retex. Hệ thống này giúp quản lý toàn trình từ khâu nhập nguyên liệu đến khi thành phẩm xuất xưởng, đảm bảo giao hàng đúng hẹn và minh bạch hóa quy trình với các đối tác quốc tế.[40] Những ví dụ này cho thấy chuyển đổi số đang lan tỏa sâu rộng đến cả các khu vực nông thôn và các doanh nghiệp quy mô nhỏ, tạo ra những thay đổi thực chất về hiệu quả kinh tế.

7. Phương pháp luận Triển khai và Rào cản Thực tế

Mặc dù lợi ích là rõ ràng, nhưng khoảng cách từ nhận thức đến hành động thành công vẫn là một thách thức lớn. Dữ liệu thực tế cho thấy nhiều điểm nghẽn trong quá trình triển khai tại các SME Việt Nam.

7.1. Các Rào cản cốt lõi

Rào cản lớn nhất vẫn là Chi phí và Nguồn lực. Với dòng tiền mỏng và tư duy “lấy ngắn nuôi dài”, việc đầu tư một hệ thống ERP có giá từ vài trăm triệu đến hàng tỷ đồng là một quyết định đầy rủi ro đối với các chủ doanh nghiệp SME. Ngay cả với các giải pháp SaaS trả phí hàng tháng, chi phí tích lũy và các chi phí ẩn như đào tạo, nâng cấp hạ tầng mạng vẫn là gánh nặng đáng kể.[34] Tiếp đến là sự thiếu hụt nhân lực và kỹ năng số. Hầu hết SME không có bộ phận IT chuyên trách (IT In-house). Nhân viên thường quen với cách làm việc thủ công, ngại thay đổi và lo sợ công nghệ sẽ thay thế vị trí của họ, dẫn đến sự kháng cự từ bên trong. Tình trạng “Shadow IT” – việc nhân viên tự ý sử dụng các công cụ cá nhân không được kiểm soát như Zalo, Google Drive cá nhân để truyền tải dữ liệu doanh nghiệp – đang gây ra rủi ro lớn về bảo mật và phân mảnh dữ liệu (Silo data).[37] Ngoài ra, sự thiếu vắng một lộ trình rõ ràng khiến nhiều chủ doanh nghiệp rơi vào “ma trận” giải pháp, dẫn đến đầu tư sai lệch, mua phần mềm quá phức tạp so với nhu cầu thực tế hoặc ngược lại.

7.2. Lộ trình Chuyển đổi số Chuẩn cho SME (Khung Tham chiếu)

Để giải quyết tình trạng mất phương hướng, các chuyên gia và VINASA đã đề xuất một lộ trình tiêu chuẩn gồm các giai đoạn:
Giai đoạn Chuẩn bị và Định hình (Digital Readiness): Bắt đầu bằng việc đánh giá hiện trạng sử dụng các bộ công cụ chấm điểm (như của MPI). Xác định “nỗi đau” lớn nhất của doanh nghiệp và thiết lập mục tiêu cụ thể. Lãnh đạo cần cam kết và truyền thông rõ ràng về lợi ích để trấn an và tạo động lực cho nhân viên.[42]

Giai đoạn Số hóa Quy trình và Dữ liệu (Digitization & Digitalization): Đây là giai đoạn trọng tâm của các SME Việt Nam hiện nay. Ưu tiên lựa chọn các công cụ “Quick Win” – chi phí thấp, triển khai nhanh, thấy ngay hiệu quả. Ví dụ: sử dụng Trello/Lark để quản lý công việc; MISA/Fast cho kế toán; KiotViet/Sapo cho bán hàng. Đồng thời, thực hiện số hóa tài liệu, áp dụng chữ ký số và hóa đơn điện tử theo quy định bắt buộc.[19] Giai đoạn Chuyển đổi số Toàn diện (Digital Transformation): Tiến tới tích hợp và tự động hóa các quy trình. Kết nối các phần mềm rời rạc thông qua API (ví dụ: đơn hàng từ Web tự động đổ về Kế toán và Kho). Sử dụng hệ thống báo cáo Dashboard thời gian thực để hỗ trợ ra quyết định điều hành sản xuất, kinh doanh dựa trên dữ liệu (Data-driven decision making).[31]

8. Triển vọng Tương lai 2026-2030

Nhìn về giai đoạn 2026-2030, chuyển đổi số tại Việt Nam sẽ bước vào một giai đoạn mới với sự trưởng thành hơn về cả công nghệ và tư duy. Trí tuệ nhân tạo tạo sinh (Generative AI) sẽ trở nên phổ cập và bình dân hóa. AI sẽ không còn là công nghệ xa xỉ của các tập đoàn lớn mà sẽ được tích hợp sẵn vào các phần mềm CRM, Kế toán (ví dụ: Chatbot AI tự động trả lời khách hàng, AI tự động hạch toán hóa đơn), giúp SME tăng năng suất vượt trội mà không cần kiến thức kỹ thuật chuyên sâu.[31]

Xu hướng Siêu cá nhân hóa (Hyper Personalization) sẽ tiếp tục là vũ khí cạnh tranh chính trong ngành bán lẻ và dịch vụ. Các hệ sinh thái nền tảng mở sẽ phát triển mạnh, cho phép kết nối dữ liệu liền mạch giữa các ứng dụng của các nhà cung cấp khác nhau. Đồng thời, với sự hoàn thiện của khung pháp lý như Luật Chuyển đổi số, việc tuân thủ các quy định về an toàn dữ liệu và giao dịch điện tử sẽ trở nên chặt chẽ hơn, buộc các doanh nghiệp phải chuyên nghiệp hóa hệ thống CNTT của mình.

9. Kết luận và Khuyến nghị

Chuyển đổi số đối với SME Việt Nam là một hành trình dài hạn, đòi hỏi sự kiên trì, tầm nhìn chiến lược và sự linh hoạt trong thực thi. Không có một công thức thành công chung cho tất cả, nhưng có những nguyên tắc cốt lõi mà doanh nghiệp cần tuân thủ.
Đối với chủ doanh nghiệp SME, cần thay đổi tư duy, coi công nghệ là khoản đầu tư chiến lược. Hãy bắt đầu từ những bước nhỏ (Start Small) nhưng với một tầm nhìn lớn (Think Big) và hành động quyết liệt (Move Fast). Tận dụng tối đa các chính sách hỗ trợ của Nhà nước, đặc biệt là các ưu đãi về đào tạo nhân lực theo Nghị định 179/2025/NĐ-CP. Ưu tiên lựa chọn các giải pháp “Make in Vietnam” uy tín, có khả năng tích hợp và mở rộng. Cuối cùng, hãy tích hợp tư duy Xanh ngay từ những bước đầu tiên của hành trình số hóa, biến chuyển đổi kép thành lợi thế cạnh tranh bền vững trong kỷ nguyên mới.

Từ khóa:

• chuyển đổi số, chuyển đổi xanh là gì
• chuyển đổi số trong bảo vệ môi trường
• chiến lược chuyển đổi xanh
• đề án chuyển đổi xanh
• viện phát triển chuyển đổi xanh, chuyển đổi số việt nam
• chuyển đổi xanh ở việt nam

Nguồn trích dẫn

1. Thúc đẩy chuyển đổi số – xanh doanh nghiệp Việt Nam 2025 – Bộ Tài chính, truy cập vào tháng 1 12, 2026, https://www.mof.gov.vn/cong-nghe-thong-tin-va-chuyen-doi-so/hoat-dong-quan-ly/thuc-day-chuyen-doi-so-xanh-doanh-nghiep-viet-nam-2025
2. Công bố 26 khung hướng dẫn chuyển đổi số cho doanh nghiệp nhỏ và vừa, truy cập vào tháng 1 12, 2026, https://htpldn.moj.gov.vn/Pages/chi-tiet-tin.aspx?ItemID=107&l=Bantin
3. Sắp ra mắt khung hướng dẫn chuyển đổi số cho các doanh nghiệp SMES và sản xuất công nghiệp – Bộ Khoa học và Công nghệ, truy cập vào tháng 1 12, 2026, https://mst.gov.vn/sap-ra-mat-khung-huong-dan-chuyen-doi-so-cho-cac-doanh-nghiep-smes-va-san-xuat-cong-nghiep-197151024.htm
4. Nghị quyết 57, 68: Doanh nghiệp tư nhân trước cơ hội bứt phá trong kỷ nguyên số, truy cập vào tháng 1 12, 2026, https://baochinhphu.vn/nghi-quyet-57-68-doanh-nghiep-tu-nhan-truoc-co-hoi-but-pha-trong-ky-nguyen-so-102260109121227806.htm
5. Chuyển đổi số hỗ trợ kinh tế tuần hoàn: Trường hợp các doanh nghiệp dệt may xuất khẩu tại Việt Nam, truy cập vào tháng 1 12, 2026, https://tapchicongthuong.vn/chuyen-doi-so-ho-tro-kinh-te-tuan-hoan–truong-hop-cac-doanh-nghiep-det-may-xuat-khau-tai-viet-nam-237270.htm
6. Công bố khung hướng dẫn Chuyển đổi số cho doanh nghiệp SME tại Việt Nam – CafeF, truy cập vào tháng 1 12, 2026, https://cafef.vn/cong-bo-khung-huong-dan-chuyen-doi-so-cho-doanh-nghiep-sme-tai-viet-nam-20211202094631203.chn
7. Tổng quan về phần mềm ERP cho doanh nghiệp bao bì, truy cập vào tháng 1 12, 2026, https://3serp.vn/tong-quan-ve-phan-mem-erp-cho-doanh-nghiep-bao-bi/
8. Chuyển đổi số trong doanh nghiệp vừa và nhỏ – Công ty Tư vấn Quản lý OCD, truy cập vào tháng 1 12, 2026, https://ocd.vn/chuyen-doi-so-trong-doanh-nghiep-vua-va-nho/
9. Chuyển đổi số để hàng Việt cạnh tranh hơn – Tạp chí Công Thương, truy cập vào tháng 1 12, 2026, https://tapchicongthuong.vn/chuyen-doi-so-de-hang-viet-canh-tranh-hon-114401.htm
10. Chương trình hỗ trợ doanh nghiệp chuyển đổi số giai đoạn 2021-2025 – CoDX, truy cập vào tháng 1 12, 2026, https://www.codx.vn/chuong-trinh-ho-tro-doanh-nghiep-chuyen-doi-so/
11. Hỗ trợ ít nhất 100.000 doanh nghiệp chuyển đổi số – BAN QUẢN LÝ KHU KINH TẾ HẢI PHÒNG, truy cập vào tháng 1 12, 2026, https://heza.gov.vn/archives/9235
12. Cổng Thông Tin Doanh Nghiệp – business.gov.vn, truy cập vào tháng 1 12, 2026, https://business.gov.vn/ho-tro-sme
13. Chuyển đổi số cho doanh nghiệp vừa và nhỏ tại Việt Nam – Thực trạng và khuyến nghị chính sách, truy cập vào tháng 1 12, 2026, https://lyluanchinhtri.vn/chuyen-doi-so-cho-doanh-nghiep-vua-va-nho-tai-viet-nam-thuc-trang-va-khuyen-nghi-chinh-sach-7054.html
14. Đo lường chuyển đổi số doanh nghiệp nhỏ và vừa SMEdx (Tháng 9 …, truy cập vào tháng 1 12, 2026, https://dx.gov.vn/do-luong-chuyen-doi-so-doanh-nghiep-nho-va-vua-smedx-thang-9-2022-tuan-41-1668137590923.htm
15. SMEdx, truy cập vào tháng 1 12, 2026, https://smedx.vn/huong-dan-su-dung
16. Chính phủ ban hành Nghị định quy định về mức hỗ trợ đối với người làm công tác chuyên trách về chuyển đổi số, an toàn thông tin mạng, an ninh mạng – Bộ Khoa học và Công nghệ, truy cập vào tháng 1 12, 2026, https://mst.gov.vn/chinh-phu-ban-hanh-nghi-dinh-quy-dinh-ve-muc-ho-tro-doi-voi-nguoi-lam-cong-tac-chuyen-trach-ve-chuyen-doi-so-an-toan-thong-tin-mang-an-ninh-mang-197250702160454339.htm
17. Nghị định số 179/2025/NĐ-CP của Chính phủ: Quy định về mức hỗ trợ đối với người làm công tác chuyên trách về chuyển đổi số, an toàn thông tin mạng, an ninh mạng, truy cập vào tháng 1 12, 2026, https://vanban.chinhphu.vn/?pageid=27160&docid=214333
18. Luật hóa cam kết chi cho chuyển đổi số hằng năm tối thiểu 1% tổng chi ngân sách nhà nước, truy cập vào tháng 1 12, 2026, https://www.tinnhanhchungkhoan.vn/luat-hoa-cam-ket-chi-cho-chuyen-doi-so-hang-nam-toi-thieu-1-tong-chi-ngan-sach-nha-nuoc-post383263.html
19. Cung cấp 3 gói hỗ trợ chuyển đổi số cho các doanh nghiệp vừa và nhỏ – lsvn.vn, truy cập vào tháng 1 12, 2026, https://lsvn.vn/cung-cap-3-goi-ho-tro-chuyen-doi-so-cho-cac-doanh-nghiep-vua-va-nho1664251637-a124486.html
20. Bộ Tài chính hỗ trợ pháp lý cho doanh nghiệp nhỏ và vừa, truy cập vào tháng 1 12, 2026, https://thoibaotaichinhvietnam.vn/bo-tai-chinh-ho-tro-phap-ly-cho-doanh-nghiep-nho-va-vua-190342.html
21. BSR vận hành hiệu quả nhờ chuyển đổi số, truy cập vào tháng 1 12, 2026, https://nongnghiepmoitruong.vn/bsr-van-hanh-hieu-qua-nho-chuyen-doi-so-d792957.html
22. Mở ra cơ hội cho doanh nghiệp nhỏ và vừa từ chuyển đổi số-xanh | Báo Nhân Dân điện tử, truy cập vào tháng 1 12, 2026, https://nhandan.vn/mo-ra-co-hoi-cho-doanh-nghiep-nho-va-vua-tu-chuyen-doi-so-xanh-post934681.html
23. Phần mềm quản lý vận tải TMS ||SOFTEK SOLUTIONS – FAST PRO, truy cập vào tháng 1 12, 2026, https://softek.vn/2021/10/19/phan-mem-quan-ly-van-tai-tms/
24. Những Điều Bạn Chưa Biết Về Phần Mềm TMS Trong Quản Lý Vận Tải – Smartlog, truy cập vào tháng 1 12, 2026, https://gosmartlog.com/nhung-dieu-ban-chua-biet-ve-phan-mem-tms-trong-quan-ly-van-tai/
25. Tôn vinh hợp tác giữa châu Âu và Việt Nam vì nền kinh tế xanh thịnh vượng, truy cập vào tháng 1 12, 2026, https://nhandan.vn/ton-vinh-hop-tac-giua-chau-au-va-viet-nam-vi-nen-kinh-te-xanh-thinh-vuong-post838158.html
26. So sánh các phần mềm quản lý bán hàng tốt nhất hiện nay – Fastwork, truy cập vào tháng 1 12, 2026, https://fastwork.vn/so-sanh-cac-phan-mem-ban-hang-tot-nhat/
27. Review – So sánh giá, tính năng top 12 phần mềm bán hàng – PosApp, truy cập vào tháng 1 12, 2026, https://posapp.vn/gia-phan-mem-ban-hang
28. Top 21 phần mềm chăm sóc khách hàng CRM Tool tốt nhất 2025 – CNV CDP, truy cập vào tháng 1 12, 2026, https://cnv.vn/phan-mem-cham-soc-khach-hang/
29. 15 Free CRM tốt nhất 2025 có thể bạn chưa biết!, truy cập vào tháng 1 12, 2026, https://blog.slimcrm.vn/crm/free-crm
30. Top 10 CRM tốt nhất năm 2026 dành cho doanh nghiệp vừa và nhỏ – MISA AMIS, truy cập vào tháng 1 12, 2026, https://amis.misa.vn/46280/crm-doanh-nghiep-vua-va-nho/
31. Chuyển đổi số là gì? Chiến lược chuyển đổi số cho doanh nghiệp 2026 – MISA AMIS, truy cập vào tháng 1 12, 2026, https://amis.misa.vn/219485/chuyen-doi-so/
32. TOP 8 PHẦN MỀM KẾ TOÁN MIỄN PHÍ – THÔNG DỤNG NHẤT 2025 – MVA Việt Nam, truy cập vào tháng 1 12, 2026, https://mva.vn/top-8-phan-mem-ke-toan-mien-phi-thong-dung-nhat-2025/
33. Gói giải pháp hỗ trợ chuyển đổi số trên Cổng thông tin doanh nghiệp – Báo Nhân Dân, truy cập vào tháng 1 12, 2026, https://nhandan.vn/goi-giai-phap-ho-tro-chuyen-doi-so-tren-cong-thong-tin-doanh-nghiep-post879891.html
34. Ứng dụng giải pháp ERP cho doanh nghiệp vừa và nhỏ hiệu quả, truy cập vào tháng 1 12, 2026, https://cmcts.com.vn/vi/giai-phap-erp-cho-doanh-nghiep-vua-va-nho.html
35. Kinh nghiệm Triển khai ERP thành công và Ứng dụng hiệu quả – Bravo, truy cập vào tháng 1 12, 2026, https://www.bravo.com.vn/kien-thuc/kien-thuc-erp/giai-phap-phan-mem-quan-tri-doanh-nghiep-erp-2/
36. Hệ thống quản lý nhân sự là gì? Chức năng của HRMS, truy cập vào tháng 1 12, 2026, https://amis.misa.vn/131495/he-thong-quan-ly-nhan-su/
37. 5 Bước Chuyển Đổi Số Cho Doanh Nghiệp SMEs: Lộ Trình Chuẩn …, truy cập vào tháng 1 12, 2026, https://codluck.com/vi/5-buoc-chuyen-doi-so-cho-doanh-nghiep-smes-lo-trinh-chuan-2025/
38. Câu chuyện chuyển đổi số của The Coffee House: Mạnh càng thêm mạnh, truy cập vào tháng 1 12, 2026, https://izisolution.vn/cau-chuyen-chuyen-doi-so-cua-the-coffee-house-manh-cang-them-manh/
39. Giải pháp xanh cho ngành tôm – Báo Cà Mau, truy cập vào tháng 1 12, 2026, https://baocamau.vn/giai-phap-xanh-cho-nganh-tom-a121859.html
40. Doanh nghiệp dệt may chuyển đổi số để xây dựng xưởng may thông minh, truy cập vào tháng 1 12, 2026, https://dx.gov.vn/doanh-nghiep-det-may-chuyen-doi-so-de-xay-dung-xuong-may-thong-minh-1664167400416.htm
41. Chuyển đổi số trong doanh nghiệp nhỏ và vừa: Thách thức và giải pháp, truy cập vào tháng 1 12, 2026, https://dx.moj.gov.vn/chuyen-doi-so-trong-doanh-nghiep-nho-va-vua-thach-thuc-va-giai-phap-929.htm
42. Chuyển đổi số doanh nghiệp vừa và nhỏ trong kỷ nguyên 4.0 – FPT IS, truy cập vào tháng 1 12, 2026, https://fpt-is.com/goc-nhin-so/chuyen-doi-so-doanh-nghiep-vua-va-nho/