Xây Dựng Giải Pháp Và Lộ Trình Chuyển đổi Số Cho Doanh Nghiệp Nhỏ Và Vừa Việt Nam Thế Nào?

Tiêu đề nội dung

Trong bối cảnh kinh tế số giai đoạn 2026 – 2030, chuyển đổi số không còn là một lựa chọn thêm, mà đã trở thành mệnh lệnh sinh tồn và đòn bẩy tăng trưởng cốt lõi đối với các doanh nghiệp nhỏ và vừa (SME) tại Việt Nam. Khi thị trường quốc tế và nội địa ngày càng biến động, các mô hình quản trị truyền thống dần bộc lộ những hạn chế về tốc độ và hiệu quả. Giải pháp và lộ trình chuyển đổi số toàn diện được đề xuất trong tài liệu này không chỉ dừng lại ở việc áp dụng công nghệ, mà tập trung vào sự thay đổi tư duy chiến lược từ gốc rễ. Mục tiêu tối thượng là giúp các SME tối ưu hóa quy trình vận hành, nâng cao trải nghiệm khách hàng và kiến tạo lợi thế cạnh tranh bền vững. Đây chính là bước đệm thiết yếu để doanh nghiệp Việt vươn mình mạnh mẽ, sẵn sàng đón đầu các cơ hội mới trong kỷ nguyên số hóa sâu rộng.

1. Tổng quan điều hành và bối cảnh vĩ mô năm 2026

1.1. Bức tranh Kinh tế và Vị thế của SME trong Kỷ nguyên mới

Bước vào năm tài chính 2026, nền kinh tế Việt Nam đang vận hành trong một quỹ đạo tăng trưởng mới, được củng cố bởi những thành tựu ấn tượng của giai đoạn 2021-2025. Theo các số liệu thống kê mới nhất, tăng trưởng GDP năm 2025 đã đạt mức 8,02%, đưa tốc độ tăng trưởng bình quân của cả giai đoạn 5 năm đạt mức cao hàng đầu khu vực.1 Sự phục hồi mạnh mẽ này không chỉ là dấu hiệu của sự ổn định kinh tế vĩ mô mà còn phản ánh sự thích ứng nhanh chóng của cộng đồng doanh nghiệp trước những biến động toàn cầu. Trong cấu trúc kinh tế đó, khối Doanh nghiệp Nhỏ và Vừa (SME), chiếm hơn 95% tổng số doanh nghiệp đang hoạt động, tiếp tục đóng vai trò là xương sống của nền kinh tế, là động lực chính tạo ra việc làm và đóng góp vào GDP quốc gia.2

Tuy nhiên, bối cảnh kinh doanh năm 2026 đặt ra những thách thức hoàn toàn khác biệt so với nửa đầu thập kỷ. Nếu như trước đây, chuyển đổi số (Digital Transformation) được xem là một “lợi thế cạnh tranh” (competitive advantage) dành cho các doanh nghiệp tiên phong, thì hiện nay, nó đã trở thành “điều kiện tồn tại” (license to operate). Áp lực từ các hiệp định thương mại tự do thế hệ mới, yêu cầu khắt khe về minh bạch chuỗi cung ứng, và đặc biệt là sự thay đổi trong hành vi tiêu dùng số của người dân đã buộc các SME phải tái cấu trúc mô hình vận hành. Hơn nữa, sự giao thoa giữa chuyển đổi số và chuyển đổi xanh (Twin Transition) đang tạo ra những rào cản kỹ thuật mới; doanh nghiệp không chỉ cần hoạt động hiệu quả mà còn phải chứng minh được tính bền vững thông qua dữ liệu số hóa.3

1.2. Sự Dịch chuyển từ “Tự phát” sang “Tuân thủ” và “Chiến lược”

Một đặc điểm nổi bật trong bức tranh chuyển đổi số năm 2026 là sự dịch chuyển động lực. Giai đoạn 2020-2024 chứng kiến làn sóng chuyển đổi số mang tính tự phát, thử nghiệm, thường bị gián đoạn bởi thiếu nguồn lực. Ngược lại, năm 2026 được định hình bởi “áp lực tuân thủ” (compliance pressure). Các quy định mới của Chính phủ về hóa đơn điện tử khởi tạo từ máy tính tiền, kết nối dữ liệu thuế trực tiếp, báo cáo lao động trên nền tảng VNeID, và các yêu cầu về truy xuất nguồn gốc đã tạo ra một lực đẩy bắt buộc.2

Ông Nguyễn Văn Khoa, giám đốc một doanh nghiệp SME tại Hà Nội, đã nhận định: “Chuyển đổi số với doanh nghiệp nhỏ trước hết là để đủ điều kiện tồn tại”.2 Điều này cho thấy nhận thức của doanh nghiệp đã thay đổi: công nghệ không còn là sự lựa chọn xa xỉ mà là nền tảng hạ tầng thiết yếu như điện và nước. Báo cáo này sẽ đi sâu phân tích các giải pháp cụ thể để biến áp lực tuân thủ này thành động lực tăng trưởng, giúp SME không chỉ tồn tại mà còn bứt phá trong chuỗi giá trị toàn cầu.

2. Khung khổ pháp lý và chính sách hỗ trợ chiến lược (giai đoạn 2026 – 2030)

Năm 2026 đánh dấu sự khởi đầu của một chu kỳ chính sách mới với tầm nhìn đến năm 2030. Chính phủ Việt Nam và các địa phương đầu tàu như TP. Hồ Chí Minh đã ban hành hàng loạt văn bản quy phạm pháp luật và chương trình hỗ trợ, tạo nên một hệ sinh thái pháp lý đồng bộ thúc đẩy chuyển đổi số.

2.1. Quyết định 84/QĐ-TTg: Cú hích về Hỗ trợ Pháp lý và Tiếp cận Thông tin

Ngày 14/1/2026, Phó Thủ tướng Hồ Quốc Dũng đã ký ban hành Quyết định số 84/QĐ-TTg, phê duyệt “Chương trình hỗ trợ pháp lý liên ngành cho doanh nghiệp nhỏ và vừa, hộ kinh doanh giai đoạn 2026 – 2030”.5 Đây không chỉ là một văn bản hành chính đơn thuần mà là một cam kết chính trị mạnh mẽ, đặt nền tảng cho việc số hóa dịch vụ công hỗ trợ doanh nghiệp.

Chương trình này đặt ra các mục tiêu định lượng đầy tham vọng, phản ánh quyết tâm số hóa triệt để của Chính phủ:

Số hóa kênh tiếp cận: Mục tiêu 100% doanh nghiệp SME và hộ kinh doanh được tiếp cận thông tin pháp lý cơ bản, trong đó tối thiểu 80% phải thông qua các nền tảng số.7 Điều này ngụ ý rằng các kênh hỗ trợ truyền thống (giấy tờ, gặp trực tiếp) sẽ dần bị thu hẹp, buộc doanh nghiệp phải trang bị kỹ năng và hạ tầng số để thụ hưởng chính sách.
Giải quyết vướng mắc trực tuyến: Tối thiểu 80% đề nghị tư vấn của doanh nghiệp thông qua Chương trình phải được giải quyết hoặc kiến nghị cơ quan có thẩm quyền xử lý.10 Việc giải quyết vướng mắc này đòi hỏi sự tương tác hai chiều trên môi trường số, thúc đẩy việc sử dụng chữ ký số và văn bản điện tử.
Dữ liệu mở và tích hợp: 100% cơ sở dữ liệu pháp luật được xây dựng, tích hợp trên Cổng Pháp luật quốc gia để doanh nghiệp khai thác miễn phí.7 Điều này giúp giảm chi phí tuân thủ pháp luật (compliance cost), một trong những gánh nặng lớn nhất của SME.

Ý nghĩa chiến lược của Quyết định 84/QĐ-TTg nằm ở chỗ nó chuyển đổi vai trò của nhà nước từ “quản lý” sang “kiến tạo và phục vụ” trên nền tảng số. Đối với SME, điều này mở ra cơ hội tiếp cận nguồn lực pháp lý chất lượng cao mà trước đây chỉ các doanh nghiệp lớn mới có khả năng thuê luật sư tư vấn.

2.2. Chiến lược Đặc thù của TP. Hồ Chí Minh: Tiên phong trong Hỗ trợ Chuyển đổi

Là trung tâm kinh tế năng động nhất cả nước, TP. Hồ Chí Minh đã phê duyệt Kế hoạch hỗ trợ doanh nghiệp nhỏ và vừa, doanh nghiệp tư nhân, hộ kinh doanh và cá nhân kinh doanh giai đoạn 2026 – 2028 theo Quyết định số 175/QĐ-UBND.12 Kế hoạch này thể hiện sự phân hóa rõ rệt trong đối tượng và biện pháp hỗ trợ:

2.2.1. Chuyển đổi Hộ kinh doanh lên Doanh nghiệp

Một trọng tâm xuyên suốt là khuyến khích các hộ kinh doanh có tiềm năng chuyển đổi sang mô hình doanh nghiệp.12 Đây là khu vực “phi chính thức” rộng lớn, có mức độ số hóa thấp. Việc chuyển đổi này không chỉ giúp mở rộng quy mô kinh tế chính thức mà còn tạo điều kiện để các chủ thể này tiếp cận các nền tảng quản trị số bài bản hơn (ERP, CRM) thay vì chỉ ghi chép sổ sách thủ công.

2.2.2. Cơ chế Hỗ trợ Lãi suất theo Nghị quyết 09/2023/NQ-HĐND

TP.HCM tiếp tục sử dụng công cụ tài chính mạnh mẽ là Nghị quyết số 09/2023/NQ-HĐND. Theo đó, các dự án đầu tư vào công nghệ cao, chuyển đổi số, khởi nghiệp đổi mới sáng tạo có thể được ngân sách Thành phố hỗ trợ lãi suất vay vốn thông qua Công ty Đầu tư Tài chính Nhà nước TPHCM (HFIC).15

Mức hỗ trợ: Có thể lên tới 100% hoặc 50% lãi suất tùy theo lĩnh vực ưu tiên.
Hạn mức: Phần vốn vay được hỗ trợ lãi suất tối đa lên tới 200 tỷ đồng/dự án.16
Tác động: Đây là “đòn bẩy” tài chính cực kỳ quan trọng, giúp giảm thiểu rủi ro cho các SME khi đầu tư vào các dự án công nghệ vốn có chi phí ban đầu lớn và thời gian thu hồi vốn lâu.

2.2.3. Hợp tác Công – Tư trong Phổ cập Số

Sở Thông tin và Truyền thông TP.HCM đã hợp tác với các tập đoàn công nghệ (Viettel, VNPT) và các hiệp hội (HUBA, HCA) để triển khai chương trình hỗ trợ chuyển đổi số miễn phí cho khoảng 2.000 doanh nghiệp SME.18 Chương trình cung cấp các gói giải pháp như văn phòng số (Viettel-CODX), giúp doanh nghiệp tiết kiệm chi phí vận hành và làm quen với môi trường làm việc số.

2.3. Các Định hướng Chiến lược Quốc gia Khác

Bên cạnh Quyết định 84, hệ thống chính sách năm 2026 còn được củng cố bởi các nghị quyết quan trọng của Bộ Chính trị và các chương trình của Bộ Kế hoạch và Đầu tư:

Nghị quyết số 57-NQ/TW: Về đột phá phát triển khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số quốc gia.6 Nghị quyết này khẳng định chuyển đổi số là động lực tăng trưởng chính, yêu cầu các cấp ngành phải ưu tiên nguồn lực cho lĩnh vực này.
Chương trình Hỗ trợ Doanh nghiệp Kinh doanh Bền vững (Quyết định 167/QĐ-TTg): Kết hợp chuyển đổi số với phát triển bền vững (ESG), hướng tới mục tiêu hỗ trợ 10.000 doanh nghiệp tư nhân kinh doanh bền vững.3
Chính sách Thuế và Hải quan: Bộ Tài chính ban hành Kế hoạch hỗ trợ pháp lý năm 2026, tập trung vào hiện đại hóa quy trình thuế, hải quan điện tử, tạo áp lực minh bạch hóa dữ liệu tài chính của doanh nghiệp.21

3. Phân tích hệ sinh thái tài chính: khơi thông nguồn vốn cho chuyển đổi số

Một trong những rào cản lớn nhất đối với SME khi thực hiện chuyển đổi số là thiếu vốn. Các tài sản vô hình như phần mềm, dữ liệu, quy trình thường không được ngân hàng chấp nhận làm tài sản thế chấp. Tuy nhiên, năm 2026 chứng kiến sự thay đổi căn bản trong cách tiếp cận tín dụng của hệ thống ngân hàng, chuyển từ “tín dụng dựa trên tài sản” (asset-based lending) sang “tín dụng dựa trên dữ liệu” (data-based lending) và tài trợ chuỗi cung ứng.

3.1. Các Gói Tín dụng Chiến lược từ Hệ thống Ngân hàng

3.1.1. Agribank: Dòng vốn Dài hạn cho Hạ tầng Số

Ngân hàng Nông nghiệp và Phát triển Nông thôn Việt Nam (Agribank) đã tiên phong tung ra gói tín dụng ưu đãi quy mô 60.000 tỷ đồng dành riêng cho khách hàng doanh nghiệp đầu tư hạ tầng, công nghệ số.1

Thời hạn: Chương trình kéo dài đến hết 31/12/2030, cho thấy tầm nhìn dài hạn của ngân hàng trong việc đồng hành cùng quá trình chuyển đổi số quốc gia.
Phạm vi tài trợ: Không chỉ giới hạn ở phần mềm, gói tín dụng này bao gồm cả việc triển khai dự án mới, mua lại dự án công nghệ, hoặc bù đắp chi phí đầu tư đã thực hiện. Điều này giải quyết bài toán “đói vốn” cho các doanh nghiệp sản xuất muốn đầu tư dây chuyền tự động hóa hoặc hệ thống ERP quy mô lớn.
Ý nghĩa: Với tổng tài sản vượt mốc 100 tỷ USD và mạng lưới rộng khắp, sự tham gia của Agribank đảm bảo nguồn vốn số có thể tiếp cận được cả các SME ở khu vực nông thôn, vùng sâu vùng xa, không để ai bị bỏ lại phía sau.22

3.1.2. BIDV: Đột phá với Tài trợ Chuỗi cung ứng Số (Digital SCF)

Ngân hàng TMCP Đầu tư và Phát triển Việt Nam (BIDV) tiếp tục khẳng định vị thế dẫn đầu về công nghệ ngân hàng với Chương trình BIDV SCFast 2026, quy mô 15.000 tỷ đồng.23

Cơ chế hoạt động: Thay vì yêu cầu SME phải có tài sản thế chấp riêng, BIDV tài trợ dựa trên uy tín và dòng tiền của doanh nghiệp trung tâm (Anchor – thường là các tập đoàn lớn, FDI) trong chuỗi cung ứng. Các SME đóng vai trò là nhà cung cấp hoặc nhà phân phối (vệ tinh) sẽ được hưởng lợi.
Ưu đãi vượt trội:

Tỷ lệ tài trợ lên tới 85% giá trị đơn hàng hoặc hóa đơn.
Giảm tỷ lệ tài sản bảo đảm xuống thấp hơn 10% so với chính sách thông thường.
Chấp nhận tài sản bảo đảm là hàng tồn kho luân chuyển, một loại tài sản mà SME thường có sẵn nhưng khó thế chấp ở các kênh truyền thống.

Nền tảng số hóa toàn trình: Điểm đặc biệt của chương trình là nền tảng số BIDV SCF, cho phép thực hiện toàn bộ quy trình từ đăng ký, phê duyệt đến giải ngân và quản lý giao dịch hoàn toàn trực tuyến (Online). Điều này giúp rút ngắn thời gian tiếp cận vốn từ vài tuần xuống còn vài giờ, đáp ứng nhu cầu vốn lưu động nhanh của SME.

3.1.3. HDBank: Lãi suất Cạnh tranh cho SME

HDBank tham gia thị trường với gói tín dụng 35.000 tỷ đồng có mức lãi suất ưu đãi chỉ từ 3%/năm.25 Trong bối cảnh chi phí vốn có xu hướng biến động, mức lãi suất này là một sự hỗ trợ trực tiếp và thiết thực, giúp SME giảm gánh nặng chi phí tài chính để tập trung nguồn lực cho các hoạt động đổi mới sáng tạo.

3.2. Sự Hội tụ của Tín dụng Xanh và Tín dụng Số

Một xu hướng quan trọng trong năm 2026 là mối quan hệ biện chứng giữa “Xanh” và “Số”. Để tiếp cận các nguồn vốn vay ưu đãi (như gói hỗ trợ lãi suất 2% hoặc các nguồn vốn quốc tế), doanh nghiệp phải chứng minh được các chỉ số về môi trường, xã hội và quản trị (ESG).26

Rào cản: Việc chứng minh này không thể thực hiện bằng báo cáo giấy thủ công mà đòi hỏi dữ liệu minh bạch, được thu thập và xử lý qua các hệ thống số (IoT đo lường năng lượng, phần mềm quản lý thải).
Cơ hội: Do đó, chuyển đổi số trở thành điều kiện tiên quyết để tiếp cận tín dụng xanh. Các ngân hàng đang sử dụng dữ liệu số để chấm điểm tín dụng (credit scoring) chính xác hơn, mở ra cánh cửa vốn cho các doanh nghiệp có sức khỏe tài chính tốt nhưng thiếu tài sản hữu hình.

Bảng Tổng hợp So sánh Các Gói Tín dụng Trọng điểm Năm 2026:

Đặc điểm	Agribank (Gói 60.000 tỷ)	BIDV (SCFast 2026)	HDBank (Gói 35.000 tỷ)	HFIC (TP.HCM)
Quy mô vốn	60.000 tỷ VNĐ	15.000 tỷ VNĐ	35.000 tỷ VNĐ	Theo từng dự án
Đối tượng	Đầu tư hạ tầng, công nghệ số	SME trong chuỗi cung ứng	SME, hộ kinh doanh	Dự án công nghệ cao, ưu tiên
Cơ chế thế chấp	Theo quy định hiện hành	Dựa trên dòng tiền/Hàng tồn kho	Linh hoạt	Tín chấp/Dự án đầu tư
Lãi suất	Thỏa thuận (Ưu đãi)	Cạnh tranh	Từ 3%/năm	Hỗ trợ 50-100% lãi suất
Công nghệ	Ngân hàng số truyền thống	Nền tảng SCF Online 100%	e-Banking	Quy trình xét duyệt dự án
Thời hạn	Dài hạn (đến 2030)	Ngắn hạn (Vốn lưu động)	Ngắn/Trung hạn	Tối đa 7 năm hỗ trợ lãi

4. Bản đồ giải pháp công nghệ: kiến trúc cho doanh nghiệp số 2026

Thị trường giải pháp công nghệ năm 2026 đã đạt độ chín muồi với sự phân hóa rõ rệt, cung cấp nhiều lựa chọn tối ưu cho từng quy mô doanh nghiệp. Xu hướng chủ đạo là SaaS (Phần mềm như một dịch vụ), Cloud-native (Thuần đám mây) và AI-driven (Vận hành bởi trí tuệ nhân tạo).

4.1. Hệ thống Quản trị Nguồn lực Doanh nghiệp (ERP): Trái tim của Chuyển đổi số

ERP không còn là “cuộc chơi” độc quyền của các tập đoàn lớn. Các nhà cung cấp đã tinh chỉnh sản phẩm để phù hợp với túi tiền và quy mô của SME.

4.1.1. Giải pháp Nội địa (Make in Vietnam): Sự Lên ngôi của Tính Bản địa

Các giải pháp ERP Việt Nam đang chiếm ưu thế tuyệt đối trong phân khúc SME nhờ sự am hiểu sâu sắc về chế độ kế toán (VAS), quy định thuế và văn hóa quản trị của doanh nghiệp Việt.

MISA AMIS: Được xem là nền tảng quản trị hợp nhất phổ biến nhất. Điểm mạnh cốt lõi của MISA là hệ sinh thái tài chính – kế toán kết nối trực tiếp với Tổng cục Thuế và hệ thống ngân hàng. Năm 2026, MISA AMIS đã tích hợp mạnh mẽ AI để tự động hạch toán và dự báo dòng tiền.27 MISA eShop cũng được ghi nhận là sản phẩm xuất sắc trong lĩnh vực bán lẻ.28
Base.vn: Tiếp cận theo hướng “Quản trị vận hành” (Operation Management). Thay vì tập trung vào tài chính như MISA, Base mạnh về quy trình làm việc (Workflow), quản lý công văn, và nhân sự (HRM). Đây là lựa chọn tối ưu cho các doanh nghiệp dịch vụ, văn phòng cần sự linh hoạt.
Giải pháp chuyên ngành (Vertical ERP): Các đơn vị như DEHA:ERP hay ITG cung cấp các giải pháp “may đo” cho các ngành sản xuất đặc thù như nhựa, bao bì, điện tử, đúc khuôn. Điểm mạnh của họ là khả năng tích hợp sâu vào tầng sản xuất (MES), quản lý định mức nguyên vật liệu (BOM) phức tạp mà các phần mềm đóng gói (COTS) khó đáp ứng.29

4.1.2. Giải pháp Mã nguồn mở và Quốc tế: Linh hoạt và Chuẩn mực

Odoo: Vẫn giữ vững vị thế là giải pháp ERP mã nguồn mở số 1 thế giới cho SME. Với kiến trúc mô-đun hóa cao, Odoo cho phép doanh nghiệp bắt đầu với một vài ứng dụng (như CRM, Kho) và mở rộng dần. Tuy nhiên, rào cản lớn nhất là cần đội ngũ kỹ thuật am hiểu để tùy biến (customize) theo quy trình Việt Nam.31
SAP Business One / Oracle NetSuite: Hướng tới phân khúc doanh nghiệp vừa và lớn (Upper-SME) hoặc các SME nằm trong chuỗi cung ứng toàn cầu cần báo cáo theo chuẩn quốc tế (IFRS). Dù chi phí cao hơn, nhưng tính ổn định và khả năng mở rộng của các hệ thống này là không thể bàn cãi.31

4.2. Quản trị Trải nghiệm Khách hàng và Bán hàng Đa kênh (Omnichannel & CRM)

Trong năm 2026, bán hàng không chỉ là giao dịch mà là trải nghiệm xuyên suốt từ Online đến Offline (O2O).

Sapo & Haravan: Hai cái tên dẫn đầu trong mảng Retail Tech.

Sapo: Nổi bật với khả năng đồng bộ kho hàng theo thời gian thực (Real-time inventory) giữa các sàn TMĐT (Shopee, TikTok Shop) và cửa hàng vật lý, giải quyết triệt để vấn đề “lệch kho”.33
Haravan: Mạnh về Marketing và Social Commerce, tích hợp sâu với các cổng thanh toán như Payoo 34 và các đơn vị vận chuyển, giúp SME quản lý toàn trình đơn hàng.

KiotViet: Vẫn là lựa chọn số 1 cho các cửa hàng nhỏ, hộ kinh doanh nhờ giao diện cực kỳ đơn giản, tối ưu cho thao tác tại quầy, phù hợp với người dùng không rành công nghệ.33
CRM thế hệ mới: Các giải pháp như Zoho CRM, HubSpot hay CloudGO 35 đang tích hợp AI để tự động hóa quy trình chăm sóc khách hàng. Ví dụ, AI có thể tự động phân loại khách hàng tiềm năng (Lead scoring) từ các kênh social, giúp nhân viên sales tập trung vào các cơ hội có khả năng chốt cao nhất.36

4.3. Giải pháp Tài chính – Kế toán Thông minh

MISA SME 2026: Phiên bản mới tập trung vào quản trị ngân sách và dòng tiền. Tính năng lập dự toán chi tiết đến từng phòng ban giúp chủ doanh nghiệp kiểm soát chặt chẽ “sức khỏe” tài chính trong bối cảnh biến động.37
Kết nối Ngân hàng (Bankhub): Xu hướng “Ngân hàng nhúng” (Embedded Banking) cho phép kế toán thực hiện lệnh chuyển tiền, tra cứu số dư, đối chiếu sổ phụ ngay trên phần mềm kế toán mà không cần đăng nhập vào e-Banking, giảm thiểu rủi ro sai sót và gian lận.

Bảng So sánh Các Nhóm Giải pháp Công nghệ 2026:

Phân hệ	Giải pháp tiêu biểu	Ưu điểm chính	Đối tượng phù hợp
ERP (Nội địa)	MISA AMIS, Base.vn	Am hiểu luật Việt Nam, chi phí hợp lý, triển khai nhanh.	SME đa ngành, Dịch vụ, Thương mại.
ERP (Chuyên sâu)	ITG, DEHA:ERP	Tùy biến sâu cho sản xuất, tích hợp MES/IoT.	Sản xuất (Nhựa, Bao bì, Cơ khí).
ERP (Quốc tế/Open)	Odoo, SAP B1	Chuẩn quy trình quốc tế, khả năng mở rộng không giới hạn.	SME xuất khẩu, có đội ngũ IT.
Bán lẻ (Retail)	KiotViet, Sapo	Đồng bộ đa kênh, dễ sử dụng, chi phí thấp.	Cửa hàng bán lẻ, Chuỗi cửa hàng, Hộ KD.
CRM	Zoho, HubSpot, CloudGO	Tự động hóa Marketing/Sales, tích hợp AI.	B2B, Doanh nghiệp dịch vụ, BĐS.

5. Lộ trình chuyển đổi số theo ngành (Sector-specific roadmaps)

Mỗi ngành nghề có đặc thù vận hành riêng, do đó không có một công thức chuyển đổi số chung cho tất cả. Dựa trên thực tiễn 2026, báo cáo đề xuất lộ trình cho 3 nhóm ngành chính.

5.1. Ngành Thương mại và Bán lẻ (Retail & Trading)

Thách thức: Quản lý tồn kho đa kênh, cạnh tranh giá, giữ chân khách hàng.
Lộ trình:

Giai đoạn 1 (Cốt lõi): Triển khai phần mềm POS (KiotViet/Sapo) tại cửa hàng. Áp dụng thanh toán không tiền mặt (QR Code).
Giai đoạn 2 (Mở rộng): Xây dựng kênh bán hàng Online (Website, Sàn TMĐT) đồng bộ với POS. Sử dụng CRM để quản lý thông tin khách hàng thân thiết (Loyalty).
Giai đoạn 3 (Nâng cao): Ứng dụng AI để cá nhân hóa khuyến mãi. Phân tích dữ liệu hành vi mua sắm để tối ưu nhập hàng.

5.2. Ngành Sản xuất và Chế biến (Manufacturing)

Thách thức: Quản lý định mức nguyên vật liệu, lập kế hoạch sản xuất, truy xuất nguồn gốc.
Lộ trình:

Giai đoạn 1 (Cốt lõi): Số hóa quy trình kho và kế toán sản xuất (MISA/DEHA). Quản lý định mức (BOM) trên phần mềm.
Giai đoạn 2 (Tối ưu): Áp dụng hệ thống hoạch định sản xuất (MRP). Tích hợp hóa đơn điện tử đầu vào/đầu ra.
Giai đoạn 3 (Thông minh): Triển khai mô hình Nhà máy thông minh (Smart Factory) mức độ cơ bản. Sử dụng cảm biến IoT để giám sát máy móc. Tích hợp Blockchain để truy xuất nguồn gốc.28

5.3. Ngành Nông nghiệp (Agriculture)

Thách thức: Biến đổi khí hậu, tiêu chuẩn xuất khẩu, kết nối thị trường.
Lộ trình:

Giai đoạn 1 (Cốt lõi): Số hóa nhật ký canh tác (Farm Diary). Tham gia các sàn TMĐT nông sản.
Giai đoạn 2 (Chuẩn hóa): Áp dụng giải pháp truy xuất nguồn gốc (iCheck, VNPT Mineral).28 Quản lý hợp tác xã/vùng trồng trên nền tảng số.
Giai đoạn 3 (Công nghệ cao): Ứng dụng IoT giám sát môi trường, điều khiển tưới tiêu tự động. Kết nối dữ liệu với ngân hàng để vay vốn tín chấp.

6. Phát triển nguồn nhân lực và văn hóa số

Công nghệ dù hiện đại đến đâu cũng trở nên vô nghĩa nếu thiếu con người vận hành. “Khoảng trống kỹ năng số” (Digital Skills Gap) là rào cản lớn nhất mà các SME phải đối mặt trong năm 2026.39

6.1. Đào tạo Kỹ năng Số: Từ “Biết dùng” đến “Làm chủ”

Tận dụng Chương trình Quốc gia: Cục Phát triển doanh nghiệp (Bộ Kế hoạch và Đầu tư) phối hợp với các đơn vị đào tạo triển khai các khóa học chuyển đổi số trực tiếp. Đặc biệt, chương trình hỗ trợ 100% kinh phí đào tạo cho doanh nghiệp do nữ làm chủ hoặc sử dụng nhiều lao động nữ là một nguồn lực không thể bỏ qua.40
Mô hình Hợp tác Doanh nghiệp – Nhà trường: Sự hợp tác giữa Trung tâm Chuyển đổi số TPHCM (DXCenter) và các trường đại học như Đại học Quốc tế Sài Gòn (SIU) đang tạo ra một nguồn cung nhân lực chất lượng cao.19 Doanh nghiệp SME cần chủ động liên kết, tiếp nhận sinh viên thực tập để tiếp cận nguồn nhân lực trẻ, am hiểu công nghệ (Gen Z).
Đào tạo nội bộ (Upskilling/Reskilling): Thay vì tìm kiếm nhân sự mới đắt đỏ, SME nên tập trung đào tạo lại nhân sự hiện có. Các nền tảng E-learning giá rẻ hoặc miễn phí (MOOCs) là công cụ hữu hiệu để phổ cập kiến thức về dữ liệu, bảo mật và sử dụng phần mềm.

6.2. Thay đổi Tư duy Lãnh đạo (Digital Leadership)

Chuyển đổi số phải bắt đầu từ người đứng đầu. Lãnh đạo SME cần chuyển dịch tư duy từ “quản lý bằng kinh nghiệm” sang “quản trị dựa trên dữ liệu” (Data-driven decision making). Các khóa đào tạo dành riêng cho lãnh đạo (C-level) do VCCI hay các hiệp hội doanh nghiệp tổ chức là nơi trang bị tư duy chiến lược và kỹ năng quản trị sự thay đổi.42

7. Thách thức và quản trị rủi ro

7.1. “Bẫy Tuân thủ” (Compliance Trap)

Nhiều SME thực hiện chuyển đổi số chỉ để đối phó với quy định thuế hoặc yêu cầu của đối tác (ví dụ: chỉ mua phần mềm hóa đơn điện tử mà không kết nối với kế toán). Điều này dẫn đến dữ liệu rời rạc (data silos), tăng khối lượng công việc nhập liệu thủ công và không tạo ra giá trị quản trị thực sự.

Giải pháp: Cần có tư duy hệ thống. Khi đầu tư một phần mềm, phải tính đến khả năng kết nối (API) với các hệ thống khác trong tương lai.

7.2. Rủi ro An ninh Mạng và Bảo mật Dữ liệu

Khi đưa dữ liệu lên đám mây (Cloud), SME đối mặt với nguy cơ lộ lọt thông tin hoặc bị tấn công mã độc tống tiền (Ransomware).

Giải pháp:

Lựa chọn các nhà cung cấp uy tín có chứng chỉ bảo mật quốc tế (ISO 27001).
Thực hiện quy trình sao lưu dữ liệu (Backup) định kỳ.
Đào tạo nhân viên về an toàn thông tin cơ bản (tránh Phishing email).

7.3. Sự Phụ thuộc vào Nhà cung cấp (Vendor Lock-in)

Việc phụ thuộc hoàn toàn vào một nền tảng công nghệ khiến doanh nghiệp gặp khó khăn khi muốn chuyển đổi hoặc mở rộng sau này.

Giải pháp: Ưu tiên các giải pháp có khả năng xuất dữ liệu (Data Export) dễ dàng hoặc các nền tảng mở/có hệ sinh thái đối tác rộng lớn.

8. Kết luận và kiến nghị chiến lược

8.1. Kết luận

Năm 2026 không chỉ là cột mốc thời gian mà là điểm chuyển mình của cộng đồng SME Việt Nam. Với sự hỗ trợ mạnh mẽ từ khung khổ pháp lý (QĐ 84/QĐ-TTg), nguồn vốn dồi dào từ ngân hàng (Agribank, BIDV), và sự sẵn sàng của hạ tầng công nghệ, các điều kiện cần cho chuyển đổi số đã hội đủ. Điều kiện đủ nằm ở chính quyết tâm và năng lực thực thi của doanh nghiệp.

8.2. Kiến nghị Lộ trình 3 Bước cho SME

Để chuyển đổi số thành công với nguồn lực hạn chế, SME nên tuân thủ nguyên tắc “Think Big, Start Small, Scale Fast” (Nghĩ lớn, Làm nhỏ, Tăng tốc nhanh):

Bước 1: Số hóa và Tuân thủ (Digitization – 3-6 tháng):

Mục tiêu: Đáp ứng 100% quy định pháp luật (Thuế, Hóa đơn, BHXH).
Hành động: Trang bị Chữ ký số, Hóa đơn điện tử, Phần mềm Kế toán cơ bản. Chuẩn hóa dữ liệu khách hàng, hàng hóa.

Bước 2: Tối ưu Vận hành (Digitalization – 6-12 tháng):

Mục tiêu: Tăng năng suất, giảm chi phí, kết nối quy trình.
Hành động: Triển khai CRM (Bán hàng), HRM (Nhân sự), POS (Bán lẻ). Kết nối các phần mềm này với nhau để dữ liệu lưu thông tự động.

Bước 3: Chuyển đổi Toàn diện (Transformation – 12-24 tháng):

Mục tiêu: Ra quyết định bằng dữ liệu, tạo mô hình kinh doanh mới.
Hành động: Triển khai ERP, phân tích dữ liệu (BI), ứng dụng AI. Tham gia sâu vào chuỗi cung ứng số toàn cầu.

Chuyển đổi số là một hành trình dài, đòi hỏi sự kiên trì và linh hoạt. Những doanh nghiệp SME dám nhìn nhận thẳng thắn vào thách thức, tận dụng thông minh các nguồn lực hỗ trợ và đặt con người vào trung tâm của công nghệ, chắc chắn sẽ là những người chiến thắng trong kỷ nguyên kinh tế số Việt Nam giai đoạn 2026-2030.

Xem thêm:

Từ khóa

doanh nghiệp nhỏ nên bắt đầu chuyển đổi số từ đâu
các doanh nghiệp chuyển đổi số thành công ở việt nam
chuyển đổi số trong doanh nghiệp nhỏ và vừa tại việt nam và tác động của chính sách
giải pháp chuyển đổi số cho doanh nghiệp
chiến lược chuyển đổi số của doanh nghiệp nhỏ và vừa smes tại việt nam cơ hội và thách thức
doanh nghiệp vừa và nhỏ chuyển đổi số
tác động của chuyển đổi số tới hiệu quả kinh doanh của các doanh nghiệp việt nam trong bối cảnh mới

Nguồn trích dẫn

Agribank tiên phong cho vay ưu đãi doanh nghiệp đầu tư hạ tầng, công nghệ số, truy cập vào tháng 1 17, 2026, https://thoibaotaichinhvietnam.vn/agribank-tien-phong-cho-vay-uu-dai-doanh-nghiep-dau-tu-ha-tang-cong-nghe-so-189259.html
Doanh nghiệp nhỏ chuyển đổi số trong áp lực tuân thủ, truy cập vào tháng 1 17, 2026, https://money.vtv.vn/doanh-nghiep-nho-chuyen-doi-so-trong-ap-luc-tuan-thu-109260116094035627.htm
Xây dựng cơ chế tổ chức thực hiện Chương trình hỗ trợ doanh nghiệp khu vực tư nhân kinh doanh bền vững giai đoạn 2022-2025 – Cổng thông tin quốc gia về đăng ký doanh nghiệp, truy cập vào tháng 1 17, 2026, https://dangkykinhdoanh.gov.vn/vn/tin-tuc/611/6216/xay-dung-co-che-to-chuc-thuc-hien-chuong-trinh-ho-tro-doanh-nghiep-khu-vuc-tu-nhan-kinh-doanh-ben-vung-giai-doan-2022-2025-.aspx
Chuyển đổi số trong doanh nghiệp nhỏ và vừa: Thách thức và giải pháp, truy cập vào tháng 1 17, 2026, https://dx.moj.gov.vn/chuyen-doi-so-trong-doanh-nghiep-nho-va-vua-thach-thuc-va-giai-phap-929.htm
Hỗ trợ pháp lý cho doanh nghiệp nhỏ và vừa, hộ kinh doanh, truy cập vào tháng 1 17, 2026, https://thoibaotaichinhvietnam.vn/ho-tro-phap-ly-cho-doanh-nghiep-nho-va-vua-ho-kinh-doanh-190665.html
Phê duyệt Chương trình hỗ trợ pháp lý liên ngành cho doanh nghiệp nhỏ và vừa, hộ kinh doanh, truy cập vào tháng 1 17, 2026, https://nangluongsachvietnam.vn/d6/vi-VN/news/Phe-duyet-Chuong-trinh-ho-tro-phap-ly-lien-nganh-cho-doanh-nghiep-nho-va-vua-ho-kinh-doanh-6-163-32534
Doanh nghiệp nhỏ và vừa, hộ kinh doanh được tăng cường hỗ trợ pháp lý đến năm 2030, truy cập vào tháng 1 17, 2026, https://suckhoedoisong.vn/doanh-nghiep-nho-va-vua-ho-kinh-doanh-duoc-tang-cuong-ho-tro-phap-ly-den-nam-2030-169260115185256132.htm
Tăng cường năng lực pháp lý, đồng hành cùng doanh nghiệp phát triển bền vững trong kỷ nguyên số, truy cập vào tháng 1 17, 2026, https://kiemsat.vn/tang-cuong-nang-luc-phap-ly-dong-hanh-cung-doanh-nghiep-phat-trien-ben-vung-trong-ky-nguyen-so-73834.html
Doanh nghiệp nhỏ và vừa được hỗ trợ pháp lý toàn diện giai đoạn 2026–2030, truy cập vào tháng 1 17, 2026, https://doanhnhan.congly.vn/doanh-nghiep-nho-va-vua-duoc-ho-tro-phap-ly-toan-dien-giai-doan-2026-2030.html
100% doanh nghiệp nhỏ và vừa được tiếp cận thông tin pháp lý cơ bản về hoạt động đầu tư, sản xuất, kinh doanh, truy cập vào tháng 1 17, 2026, https://thanhtra.com.vn/tai-chinh-701717FFD/100-doanh-nghiep-nho-va-vua-duoc-tiep-can-thong-tin-phap-ly-co-ban-ve-hoat-dong-dau-tu-san-xuat-kinh-doanh-fd5a0ea22.html
Quyết định số 84/QĐ-TTg: Chương trình hỗ trợ pháp lý liên ngành cho doanh nghiệp nhỏ và vừa, hộ kinh doanh – Xây Dựng Chính Sách, Pháp Luật, truy cập vào tháng 1 17, 2026, https://xaydungchinhsach.chinhphu.vn/quyet-dinh-so-84-qd-ttg-chuong-trinh-ho-tro-phap-ly-lien-nganh-cho-doanh-nghiep-nho-va-vua-ho-kinh-doanh-119260115201843316.htm
TPHCM phê duyệt kế hoạch hỗ trợ doanh nghiệp nhỏ và vừa giai đoạn 2026–2028, truy cập vào tháng 1 17, 2026, https://doanhnghiepvadautu.info.vn/tphcm-phe-duyet-ke-hoach-ho-tro-doanh-nghiep-nho-va-vua-giai-doan-20262028-d52963.html
TP. Hồ Chí Minh: Từng bước đưa doanh nghiệp nhỏ và vừa tham gia mạng lưới sản xuất và chuỗi giá trị, truy cập vào tháng 1 17, 2026, https://www.vietnam.vn/tp-ho-chi-minh-tung-buoc-dua-doanh-nghiep-nho-va-vua-tham-gia-mang-luoi-san-xuat-va-chuoi-gia-tri
TP.HCM tung gói hỗ trợ toàn diện cho doanh nghiệp giai đoạn 2026 – 2028 từ vốn, nhân lực đến chuyển đổi số, truy cập vào tháng 1 17, 2026, https://danviet.vn/tphcm-tung-goi-ho-tro-toan-dien-cho-doanh-nghiep-giai-doan-2026–2028-tu-von-nhan-luc-den-chuyen-doi-so-d1394896.html
TP.HCM mở “đường vốn” xanh: Hỗ trợ 100% lãi suất, vay tối đa 200 tỷ đồng – Baodautu.vn, truy cập vào tháng 1 17, 2026, https://baodautu.vn/tphcm-mo-duong-von-xanh-ho-tro-100-lai-suat-vay-toi-da-200-ty-dong-d467411.html
Nghị quyết 98 – Đảm bảo các cơ chế, chính sách vượt trội đi vào cuộc sống – Trang tin Điện tử Đảng bộ thành phố Hồ Chí Minh, truy cập vào tháng 1 17, 2026, https://hcmcpv.org.vn/tin-tuc/nghi-quyet-98-dam-bao-cac-co-che-chinh-sach-vuot-troi-di-vao-cuoc-song-1491916715
TP.HCM hỗ trợ thúc đẩy phát triển Fintech, hướng đến trung tâm tài chính khu vực, truy cập vào tháng 1 17, 2026, https://dost.hochiminhcity.gov.vn/hoat-dong-so-khcn/tphcm-ho-tro-thuc-day-phat-trien-fintech-huong-den-trung-tam-tai-chinh-khu-vuc/
TP.HCM: 2.000 doanh nghiệp SME được hỗ trợ miễn phí chuyển đổi số, truy cập vào tháng 1 17, 2026, https://nongthonviet.com.vn/tphcm-2000-doanh-nghiep-sme-duoc-ho-tro-mien-phi-chuyen-doi-so.ngn
SIU hợp tác cùng Trung tâm chuyển đổi số TPHCM đào tạo nhân lực cho giai đoạn 2025-2026 – Trường Đại học Tư thục Quốc tế Sài Gòn, truy cập vào tháng 1 17, 2026, https://siu.edu.vn/siu-hop-tac-cung-trung-tam-chuyen-doi-so-tphcm-dao-tao-nhan-luc-cho-giai-doan-2025-2026/
Hỗ trợ khoảng 10.000 doanh nghiệp khu vực tư nhân kinh doanh bền vững – Trang tin Điện tử Đảng bộ thành phố Hồ Chí Minh, truy cập vào tháng 1 17, 2026, https://www.hcmcpv.org.vn/tin-tuc/ho-tro-khoang-10-000-doanh-nghiep-khu-vuc-tu-nhan-kinh-doanh-ben-vung-1491890627
Bộ Tài chính ban hành Kế hoạch hỗ trợ pháp lý cho doanh nghiệp nhỏ và vừa năm 2026, truy cập vào tháng 1 17, 2026, https://www.mof.gov.vn/tin-tuc-tai-chinh/thoi-su/bo-tai-chinh-ban-hanh-ke-hoach-ho-tro-phap-ly-cho-doanh-nghiep-nho-va-vua-nam-2026
Agribank tiếp tục hoạt động an toàn, hiệu quả và số hóa trong năm 2026, truy cập vào tháng 1 17, 2026, https://tuoitre.vn/agribank-tiep-tuc-hoat-dong-an-toan-hieu-qua-va-so-hoa-trong-nam-2026-20260116144030989.htm
BIDV SCFast 2026 – Giải pháp toàn diện hỗ trợ doanh nghiệp trong chuỗi cung ứng, truy cập vào tháng 1 17, 2026, https://kiemsat.vn/bidv-scfast-2026-giai-phap-toan-dien-ho-tro-doanh-nghiep-trong-chuoi-cung-ung-73831.html
BIDV SCFast 2026 – Giải pháp toàn diện hỗ trợ doanh nghiệp trong chuỗi cung ứng, truy cập vào tháng 1 17, 2026, https://dantri.com.vn/kinh-doanh/bidv-scfast-2026-giai-phap-toan-dien-ho-tro-doanh-nghiep-trong-chuoi-cung-ung-20260115165343826.htm
HDBank đồng hành cùng doanh nghiệp với gói tín dụng 35.000 tỷ đồng, lãi suất ưu đãi từ 3%/năm – Báo Chính phủ, truy cập vào tháng 1 17, 2026, https://baochinhphu.vn/hdbank-dong-hanh-cung-doanh-nghiep-voi-goi-tin-dung-35000-ty-dong-lai-suat-uu-dai-tu-3-nam-102250508164622965.htm
Khơi thông “mạch máu” vốn xanh: Cánh cửa bứt phá cho doanh nghiệp nhỏ và vừa năm 2026, truy cập vào tháng 1 17, 2026, https://vtv.vn/khoi-thong-mach-mau-von-xanh-canh-cua-but-pha-cho-doanh-nghiep-nho-va-vua-nam-2026-10026011322064026.htm
Phần mềm quản lý doanh nghiệp hiệu quả phổ biến nhất hiện nay – MISA AMIS, truy cập vào tháng 1 17, 2026, https://amis.misa.vn/6469/phan-mem-quan-ly-doanh-nghiep/
Trao giải thưởng “Sản phẩm Công nghệ số Make in Viet Nam” năm 2025, truy cập vào tháng 1 17, 2026, https://vjst.vn/trao-giai-thuong-san-pham-cong-nghe-so-make-in-viet-nam-nam-2025-77995.html
Top 5 ERP software tốt nhất hiện nay tại Việt Nam 2025 (Cập nhật) – DEHA Digital Solutions, truy cập vào tháng 1 17, 2026, https://deha-soft.com/blog/top-5-erp-sofware/
ERP là gì? Các phần mềm ERP hiện nay được ưa chuộng nhất Việt Nam – ITG Technology, truy cập vào tháng 1 17, 2026, https://itgtechnology.vn/phan-mem-erp/
Phần mềm ERP phổ biến ở Việt Nam tốt nhất hiện nay, truy cập vào tháng 1 17, 2026, https://amis.misa.vn/1353/phan-mem-erp/
Top 5 phần mềm ERP nguồn mở cho doanh nghiệp của bạn – Blog, truy cập vào tháng 1 17, 2026, https://blog.containerize.com/vi/top-5-open-source-erp-software-for-your-business/
So sánh các phần mềm quản lý bán hàng hàng hàng đầu 2026 – Tino Group, truy cập vào tháng 1 17, 2026, https://tino.vn/blog/so-sanh-cac-phan-mem-quan-ly-ban-hang-hang/
Hợp tác cùng Haravan, Payoo hỗ trợ doanh nghiệp SME thanh toán toàn diện, truy cập vào tháng 1 17, 2026, https://payoo.vn/tin-tuc/hop-tac-cung-haravan-payoo-ho-tro-doanh-nghiep-sme-thanh-toan-toan-dien.html
6 Bước Triển Khai CRM Hiệu Quả cho SMEs/Startup (Lộ Trình Thực Chiến) – CloudGO, truy cập vào tháng 1 17, 2026, https://cloudgo.vn/trien-khai-crm
Xu hướng CRM năm 2026: Tương lai mới trong quản lý khách hàng – MISA AMIS, truy cập vào tháng 1 17, 2026, https://amis.misa.vn/104560/xu-huong-crm/
MISA SME.NET 2026 – Phần mềm Kế toán Doanh nghiệp vừa và nhỏ, truy cập vào tháng 1 17, 2026, https://download.com.vn/misa-sme-net-2012-10092
Tải phần mềm kế toán MISA SME 2026, truy cập vào tháng 1 17, 2026, https://sme.misa.vn/download/
Nhận diện cơ hội và thách thức trong quá trình chuyển đổi số ở Việt Nam, truy cập vào tháng 1 17, 2026, https://hungyen.dcs.vn/nhan-dien-co-hoi-va-thach-thuc-trong-qua-trinh-chuyen-doi-so-o-viet-nam-c225113.html
Chương trình đào tạo chuyển đổi số trực tiếp tại doanh nghiệp – CRC, truy cập vào tháng 1 17, 2026, https://crc.com.vn/giay-dep-chinh-hinh-nam/chuong-trinh-dao-tao-chuyen-doi-so-truc-tiep-tai-doanh-nghiep.aspx
Chương trình đào tạo Chuyển đổi số trực tiếp tại doanh nghiệp nhỏ và vừa. – VDCA, truy cập vào tháng 1 17, 2026, https://vdca.org.vn/vi/chuong-trinh-dao-tao-chuyen-doi-so-truc-tiep-tai-doanh-nghiep-nho-va-vua

Khóa đào tạo Chuyển đổi số: Xu hướng mới trong vận hành doanh nghiệp để đột phá hiệu suất – Liên đoàn Thương mại và Công nghiệp Việt Nam, CN TP.HCM – VCCI-HCM, truy cập vào tháng 1 17, 2026, https://vcci-hcm.org.vn/su-kien-dao-tao/khoa-dao-tao-chuyen-doi-so-xu-huong-moi-trong-van-hanh-doanh-nghiep-de-dot-pha-hieu-suat/

Kinh doanh trên nền tảng số

Giải pháp và lộ trình chuyển đổi số toàn diện cho doanh nghiệp nhỏ và vừa (SME) Việt Nam – Tầm nhìn 2026 – 2030